Mẹ và vợ cùng rơi xuống nước, cứu ai trước?

Đã bao giờ bạn bị người yêu của mình gặng hỏi, “Nếu mẹ và em cùng rơi xuống nước, anh sẽ cứu ai trước?”. Trong trường hợp này bạn sẽ trả lời như thế nào?

Không ít các ý kiến thảo luận được đưa ra không ngớt. Có ý kiến cho biết, đối với người phương Tây, đáp án cho câu hỏi tương tự: “Mẹ và vợ cùng ngã xuống sông” sẽ là: “Cứu vợ trước mới đúng”. Bởi vì trong văn hóa phương Tây, quan hệ vợ chồng nặng hơn quan hệ mẹ con. Gia đình mới do vợ và chồng tạo nên là hạt nhân của xã hội, giá trị được coi trọng hơn gia đình nguyên sinh.

Ngoài ra, mẹ nhiều tuổi rồi, đã trải qua phần lớn cuộc đời, vợ thì hẵng còn trẻ, xét từ khía cạnh độ dài hiệu quả của cuộc sống thì càng cần cứu vợ trước. Nếu hai vợ chồng có con đang phải nuôi dạy hay thai nhi trong bụng, cứu vợ trước là điều không nên do dự phút nào, vì con nhỏ không thể không có mẹ. Hơn nữa, tự người mẹ có lẽ cũng bảo con cứu vợ trước, bởi vì mẹ và con trai cùng có quan niệm giá trị như nhau.

Có ý kiến cho rằng đáp án của một câu hỏi tương tự khác có thể làm đáp án cho câu hỏi này. Câu hỏi ấy là: “Nếu bảo tàng bị cháy, tình hình chỉ cho phép cứu một bức tranh, bạn sẽ cứu bức tranh nào?”. Đáp án của một nhà văn nổi tiếng là: “Tôi sẽ cứu bức tranh ở gần cửa ra nhất”.

Thế là đáp án được suy ra cho câu hỏi trên: “Mẹ và người yêu ai gần nhất thì cứu người ấy trước”. Trả lời như thế là đã “ra khỏi vòng trói buộc của đạo đức” để lựa chọn theo góc nhìn kỹ thuật.

Đáp án về pháp luật và kỹ thuật đã có, vậy đáp án về đạo đức là thế nào? Thật ra, có lẽ không có đáp án đạo đức nào đạt “chuẩn” cả vì đạo đức là sự lựa chọn chủ quan, người này khó có thể thay người khác hoặc nhiều người khác đưa ra một đáp án tiêu chuẩn. Trong xã hội “cai trị nước bằng pháp luật” như hiện nay, luật pháp được đánh bằng thép, còn đạo đức thì co giãn. Trong tình hình ấy, có lẽ “đề khó nghìn năm” cứ tiếp tục “nghìn năm” nữa. Cho dù có đáp án “chuẩn” thì chưa chắc mọi người đều tán đồng.